Boosheid de Baas
           Online Cursus
          Omgaan met Boosheid kun je leren met de online cursus 'Boosheid de Baas' van EGOclub     |     Terug naar alle cursussen »
          Les 2 Wat zijn emoties

1. INTRODUCTIE

Emoties zijn grotendeels automatische reacties op gebeurtenissen. Ze zitten diep in onze hersenen en maken een onverbrekelijk onderdeel uit van hoe we ons gedragen. Zozeer zelfs, dat het lijkt alsof we er geen controle over hebben. Lijkt, want we kunnen wel degelijk onze emoties reguleren, al is dat niet gemakkelijk. Het kost tijd, veel moeite, en wilskracht. Maar dat is het waard.

Als je leert je emoties te beheersen word je beloond met een gelukkiger leven, een betere gezondheid, betere prestaties en betere relaties (niet alleen een liefdesrelatie, maar ook werkrelaties en de verhouding met vrienden, buren en kennissen).

Je boosheid reguleren levert meer op dan ‘slechts’ minder snel of intens boos worden. Het heeft invloed op je hele persoon, op wie je bent en wat je doet. Op hoe andere mensen je zien.

Voordat je kunt leren je emoties te beheersen, moet je weten wat emoties zijn. Daarover gaat deze les.

2. EMOTIES CONTROLEREN

Wat gebeurt er precies in de hersenen als je boos wordt? Het emotionele deel van ons brein signaleert een ‘bedreiging’ en reageert daar onmiddellijk op door het ‘vecht of vlucht’ mechanisme in werking te zetten. Dit gebeurt vóórdat een ander deel van de hersenen (waar je verstand huist) de situatie kan inschatten, laat staan de gevolgen van je uitbarsting kan overzien.

Het gaat om die fractie van een seconde tussen ‘emotionele actie’ en ‘verstandelijk reageren’. Je hebt het vast weleens meegemaakt dat je boos werd en slechts enkele ogenblikken later dacht ‘wat sta ik hier eigenlijk belachelijk te doen’. Maar de boosheid (de emotie) heeft je dan al zozeer in de greep dat je niet meer kunt stoppen. Wat blijkt daaruit? Dat je wel degelijk in staat bent je emoties te reguleren, je moet alleen leren dat proces te versnellen!

Beheersing van je boosheid gaat om het herkennen van de emotie op het moment dat die de kop opsteekt. En ja, je daarvan bewust zijn moet inderdaad in een fractie van een seconde gebeuren. Alleen als je die vaardigheid onder de knie hebt, kun je je emoties beheersen of kanaliseren.

3. HET EMOTIONELE LANDSCHAP

Ieder mens heeft emoties, maar ieder mens verschilt in de manier waarop daarmee wordt omgegaan.

Bij de een komen emoties sneller op dan bij de ander. Dat geldt voor alle emoties, niet alleen boosheid. Je kent vast wel mensen die bijvoorbeeld snel huilen, of snel medelijden hebben, of heel gemakkelijk vrolijk te maken zijn, of bij tegenslag snel in de put zitten.

De intensiteit van emoties verschilt ook van mens tot mens. Waar de een bij een emotionele filmscène de tranen over de wangen stromen, moet de ander hooguit een traantje wegpinken. Waar de een uitgelaten vrolijk wordt van een leuk feest, laat de ander het maar een beetje over zich heen komen. En ja, waar de een woedend wordt als het tegenzit, reageert de ander schijnbaar laconiek.

Ook verschillen we in hoe lang een emotie blijft bestaan. Waar de een z’n boosheid na een kwartiertje is vergeten, blijft de ander de hele dag mokken.

En tot slot verschillen we in hoe we onze emoties delen met anderen. Vrouwen zijn daar over het algemeen beter in dan mannen.

4. DE DRIE LAGEN

Als we praten over emoties, bedoelen we dingen als boosheid, vreugde, of verdriet. Dat zijn de gevoelens van het moment. Je reactie op situaties heeft niet alleen te maken met hoe je omgaat met emoties (zie vorige hoofdstuk), maar ook met je stemming en je temperament.

Wat is nu het verschil tussen emoties, stemming en temperament?

- Emoties
Zoals hierboven al beschreven, zijn emoties de gevoelens van het moment. Ze zijn van relatief korte duur en kennen een aanleiding: het is een reactie op een gebeurtenis, of een reactie als je aan iets denkt.

- Stemming
De begrippen ‘emotie’ en ‘stemming’ worden soms door elkaar gebruikt. Toch is stemming iets anders. Het duurt langer dan een emotie en heeft soms geen duidelijke aanleiding. Je kunt ‘met het verkeerde been uit bed gestapt’ zijn, zonder dat je precies weet waarom.

- Temperament
Je temperament is iets persoonlijks, het hoort bij jou. Je kunt het je langdurige, onderliggende emotie noemen, die deels is aangeboren maar ook gevormd door opvoeding en ervaringen. Iemand is bijvoorbeeld een ‘vrolijk mens’ of een ‘verlegen type’.

In de volgende hoofdstukken diepen we deze drie lagen verder uit.

5. EMOTIES

Je kunt emoties zien als het topje van een ijsberg. Ze zijn meestal duidelijk zichtbaar voor anderen. Eerlijk gezegd gaat de vergelijking met de ijsberg een beetje mank, want emoties kunnen – anders dan bij een ijsberg – plotseling de kop opsteken. En de gevoelens van het moment verdwijnen ook – meestal – relatief snel.

De basisemoties (vreugde, verdriet, woede, angst, verbazing en afschuw) zijn duidelijk aan iemands gezicht af te lezen. De gezichtsuitdrukkingen die bij deze emoties horen zijn bovendien universeel: ze worden overal ter wereld herkend. Wel gelden in verschillende culturen verschillende regels voor het uiten van emoties. Mensen uit landen rond de Middellandse Zee zijn veel expressiever in het uiten van emoties dan bijvoorbeeld Japanners.

En wat is de verdere analogie met de ijsberg? Wel, je emoties worden beïnvloed door je stemming (het deel van de ijsberg onder water) en je temperament (de zee rondom de ijsberg).

6. STEMMING

Je emoties worden ondersteund en gevoed door je stemming. Je stemming is de basis. Met andere woorden: als je je tevreden voelt zul je eerder gelukkig, relaxed en vrolijk zijn dan boos, triest of angstig. Ga maar na: als je je prettig voelt, ben je veel minder snel geneigd om kwaad te worden dan wanneer je een rotbui hebt. Het gekke is dat we niet altijd precies kunnen aanwijzen waardoor een stemming wordt veroorzaakt. Soms wel: bij een stralende, zonnige dag raken veel mensen in een goed humeur. Maar soms ben je in een neerslachtige of vrolijke stemming, zonder dat je precies de vinger kunt leggen op het waarom. Soms kun je zelfs je stemming niet omschrijven omdat die heel neutraal is: niet uitgesproken vrolijk of verdrietig, maar ‘gewoon’. Een stemming is in ieder geval geen intense staat van emoties: niemand is de hele dag uitgelaten vrolijk of intens woedend.

Als je snel geïrriteerd raakt, word je sneller boos. Een depressieve stemming leidt tot gevoelens (emoties) van verdriet, wroeging en weemoed. Een nerveuze stemming is een voedingsbodem voor angst, onrust en twijfel.

Overigens gaat dit niet altijd op. Toch weleens gehoord: ‘de stemming sloeg plotseling om’. Maar, de basis blijft dat een positieve, optimistische stemming niet snel omslaat in negativisme en pessimisme.

7. TEMPERAMENT

Je kent vast de uitdrukking “Het glas is halfvol, of het glas is halfleeg”. Mensen die het glas halfvol vinden hebben een positieve kijk op de wereld, terwijl mensen die het glas meestal halfleeg vinden er een negatieve kijk op nahouden. Je bent een ‘positivo’ of een ‘zwartkijker’, een optimist of een pessimist. Daartussen is er nog een categorie, de neutralist die alleen maar ziet dat het glas gevuld is met water, niet hoe vol of leeg het is.

Temperament is onze basishouding tegenover de wereld, het zijn basale eigenschappen of persoonlijkheidskenmerken. Het gaat daarbij om onder meer de felheid waarmee je op prikkels reageert (dat snelle boos worden!), het algemene energie- en activiteitsniveau en de mate van introversie of extraversie.

Je temperament hangt niet af van het weer, de kwaliteit van je relaties, beledigingen of complimentjes. Je temperament behoort tot de kern van je wezen. Ter verdediging van boze buien (maar ook onzekerheid of verlegenheid) zeggen mensen vaak: “Zo ben ik nou eenmaal.” Voor een deel is je temperament inderdaad aangeboren en zelfs erfelijk, maar het is ook gevormd door (vroege) levenservaringen en opvoeding. Die laatste twee componenten maken dat je je temperament – hoewel minder gemakkelijk dan je stemming – kunt veranderen.

8. HET MASKER

Temperament herkennen we in andere mensen als we langer met ze omgaan. Een stemming is soms te peilen, soms niet. Een emotie is altijd zichtbaar voor anderen. En toch zetten we allemaal ook van tijd tot tijd een ‘emotioneel masker’ op. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn: hoe verdrietig je ook bent over de dood van je moeder, je wilt niet dat je kinderen daardoor ontsteld raken; hoe boos je ook bent op je partner je wilt dat niet laten merken. Hoe angstig je ook bent, het gaat anderen niets aan.

We verbergen onze emoties door te proberen onze lichaamstaal in bedwang te houden. En laat dat nou een van de moeilijkst te controleren uitingen van communicatie zijn! Niemand is in staat om zijn lichaamstaal 100% te controleren. De beroemde emotiespecialist Paul Ekman noemt dat ‘emotionele lekkage’. Die lekkage is zichtbaar in je gezicht. Slechts voor hele korte tijd, een fractie van een seconde, maar ze is er. Douaneambtenaren bijvoorbeeld zijn erin getraind om die emotionele lekkage op te merken als ze vragen: “Hebt u iets aan te geven?”

Net als gedachten beïnvloeden gezichtsuitdrukkingen je stemming. Probeer het maar eens: zet een glimlach op en kijk wat je daarbij voelt. Wist je overigens dat telefonische verkopers erin getraind worden met een glimlach een gesprek te voeren? Ook je stem klinkt met een glimlach anders – prettiger – dan zonder!

9. STEMMING BEÏNVLOEDEN

Je hebt toch weleens gehad dat je dacht: “Niets of niemand gaat mijn opperbeste stemming vandaag vergallen.” Aan de andere kant: als je in een slechte stemming bent, zal het minste of geringste je boos maken.

De meeste mensen zijn zich niet bewust van hun stemming en de invloed die je stemming heeft op je gedrag en hoe je tegen de wereld aankijkt. Ook zijn ze zich er niet van bewust hoe die stemming aan gedachten voorafgaat en die gedachten kleurt. Het aardige is dat dit ook andersom geldt: je kunt je stemming beïnvloeden door je gedachten. Als je jezelf dwingt te denken aan plezierige dingen (een leuke vakantie, een grappige film, of een hilarisch moment) raak je in een positievere stemming.

Probeer dit maar eens uit. Sta je vaak al een beetje knorrig op? Dwing jezelf aan leuke dingen te denken. Hang desnoods leuke of grappige foto’s op aan de badkamerspiegel (en vervang die geregeld, anders worden ze ‘gewoon’). Of een scheurkalender met iedere dag een nieuwe mop. In ieder geval iets dat je elke dag aan het lachen maakt.

10. SAMENVATTING

“Er zijn twee dingen waar een mens nooit boos over moet worden: wat hij kan helpen en wat hij niet kan helpen.” Plato, Grieks filosoof

In deze les hebben we het verschil tussen emotie, stemming en temperament beschreven. Emoties zijn gevoelens van het moment en kunnen plotseling de kop opsteken. Emoties hebben een duidelijke aanleiding en kunnen meer of minder fel zijn, al naar gelang je stemming. Voor je stemming is vaak wel een aanleiding te vinden, maar soms niet. Je temperament is een onverbrekelijk onderdeel van je karakter, deels aangeboren en soms erfelijk, en ook gevormd door (vroege) levenservaringen en opvoeding.

In het laatste hoofdstuk hebben we al even aangestipt hoe je met deze wijsheid je boosheid de baas kunt worden. Je kunt je stemming beïnvloeden. Omdat stemming aan de basis staat van je emoties, kun je daardoor leren je boosheid te controleren.

Voordat je daarmee aan de slag gaat in les 4, in de volgende les eerst een zelftest: hoe boos ben jij eigenlijk?

          Toets uw kennis

(De goede antwoorden op onderstaande vragen kunt u vinden boven in de rechterkolom)

Vragen

1.    Als je emotie, stemming en temperament vergelijkt met een ijsberg, dan is temperament…

A.     …het topje van de ijsberg
B.     …het deel van de ijsberg onder water
C.     …het water rond de ijsberg
D.     …de onderwaterbodem


2.    Als je emotie, stemming en temperament vergelijkt met een ijsberg, dan is stemming…

A.     …het water rond de ijsberg
B.     …de onderwaterbodem
C.     …het topje van de ijsberg
D.     …het deel van de ijsberg onder water


3.    Wat zijn de kenmerken van emoties?

A.     komen snel op, en hebben een duidelijke aanleiding
B.     komen snel op, maar hebben meestal geen duidelijke aanleiding
C.     komen langzaam op en hebben een duidelijke aanleiding
D.     komen langzaam op, maar de aanleiding is onduidelijk


4.    Wat zijn de kenmerken van temperament?

A.     Duurt korter dan emotie en heeft geen duidelijke aanleiding
B.     Is een van je kerneigenschappen
C.     Is een aan stemming onderhevige gemoedstoestand
D.     Is te beïnvloeden door je emoties


5.    In hoeverre is temperament van invloed op je boosheid?

A.     Niet, alleen je emotie bepaalt hoe boos je wordt
B.     Niet, alleen emotie en stemming bepalen hoe boos je wordt
C.     Niet, boosheid is een momentopname en temperament niet
D.     Wel, het ligt aan de basis van stemming en emotie


6.    Temperament wordt gevormd door…

A.     …aangeboren eigenschappen
B.     …ervaringen in het verleden
C.     …opvoeding
D.     …alles wat hierboven genoemd is


7.    Kun je je stemming beïnvloeden door gedachten?

A.     Ja, maar alleen door positieve gedachten
B.     Ja, maar alleen door negatieve gedachten
C.     Ja, zowel door positieve als negatieve gedachten
D.     Nee, je kunt alleen gedachten beïnvloeden door je stemming


8.    In hoeverre kun je emoties verbergen?

A.     Meestal, als je maar alert bent op ‘emotionele lekkage’.
B.     Nooit, alle emoties zijn van je gezicht af te lezen
C.     Nooit helemaal, er is altijd ‘emotionele lekkage’.
D.     100%, als je goed getraind bent in het voorkomen van ‘emotionele lekkage’.


9.    Kies de juiste volgorde van het emotionele landschap, van de basis tot de top.

A.     Temperament, emotie, stemming
B.     Temperament, stemming, emotie
C.     Stemming, temperament, emotie
D.     Stemming, emotie, temperament


10.    “Een gezichtsuitdrukking beïnvloedt je stemming.”

A.     Nee, je kunt je stemming daarmee niet beïnvloeden
B.     Ja, maar alleen met ‘positieve’ uitdrukkingen zoals een glimlach
C.     Nee, behalve met ‘negatieve’ uitdrukkingen zoals fronsen
D.     Ja, bij een glimlach word je stemming positiever, bij fronsen negatiever



Custom Search




          Antwoorden Les 2

Vraag 1. Goed antwoord: C

Vraag 2. Goed antwoord: D

Vraag 3. Goed antwoord: A

Vraag 4. Goed antwoord: B

Vraag 5. Goed antwoord: D

Vraag 6. Goed antwoord: D

Vraag 7. Goed antwoord: C

Vraag 8. Goed antwoord: C

Vraag 9. Goed antwoord: B

Vraag 10. Goed antwoord: D
          Inhoud online cursus boosheid de baas van Egoclub     |     Terug naar alle cursussen »


    Boosheid de Baas
      Online Cursus






Omgaan met boosheid kun je leren met de gratis online cursus boosheid de baas van Egoclub.
© boosheid.egoclub.com Alle rechten voorbehouden.